Mar 012011
 

Sakarya Adalet Girişimi tarafından hazırlanan “Dünyada ve Türkiye’de Başörtüsü Raporu 2009/2010” adlı çalışmada son iki yıl boyunca uygulanan yasaklar ve başörtüsü gündemi ayrıntılı olarak ele alınıyor.

6 yıldır başörtüsüne özgürlük eylemleri düzenleyen Sakarya Adalet Girişimi (SAGİR) tarafından “Dünyada ve Türkiye’de Başörtüsü Raporu – 2009/2010” adlı 170 sayfalık bir rapor yayınlanarak, son iki yıllık süreçte başörtüsü eksenli yaşanan hak ihlalleri ve buna karşı sergilenen tutumlar kayıt altına alındı. SAGİR adına Beytullah Emrah Önce editörlüğünde hazırlanan raporda “Türkiye, 2008’den 2009’a yasağı hemen her alanda devrederken, 2010’un sonunda az sayıda üniversite dışında birçok kampüs başörtülü öğrencilere fiili serbestlik tanımaya başlamıştır. Yine de bazı üniversite ve fakültelerde yasağın devam ettiğini hatırlatmak gerekmektedir.”denildi. Raporda başörtüsü yasağı karşısında siyasi partiler, Türk Silahlı Kurumu, ÖSYM, YÖK ve Danıştay gibi kurumların da değerlendirmesi yer alıyor. İsteyenler raporun tamamına Platform Haber adlı internet sitesinden ulaşabiliyor.

Genel ve özel değerlendirme yer alıyor

Sakarya Adalet Girişimi’nin Başörtüsü Raporu’nda son iki yıllık süreçte yaşanan gelişmeler, “Başörtüsü Sorunu ve Siyasi Partiler, Başörtüsü Yasağı, ÖSYM ve YÖK, Askeri Bürokrasi ve Başörtüsü, İlk ve Ortaöğretimde Başörtüsü Sorunu, Küreselleşen Başörtüsü Sorunu, 2009-2010’da Türkiye Başörtüsü Platformları Tecrübesi” başlıkları altında genel bir değerlendirmeye tabi tutuluyor. Raporda iki ayrı özel değerlendirme bölümü yer alıyor. İlk bölümde Av. Fatma Benli, Havva Yılmaz, Yıldız Ramazanoğlu, Cihan Aktaş, Av. Serdar Bülent Yılmaz, Murat Özel ve Aliye Özkul yaşanan süreci farklı yönleriyle değerlendiriyor. 10 ilde haftalık ve aylık devam eden başörtüsü eylemleriyle ilgili olarak da Medine Küçük, Nigar Gümrükçoğlu, Ahmet Örs, Rüştü Hacıoğlu, Cihat Oruç ve Kadrican Mendi gibi platform temsilcilerinin değerlendirmeleri yer alıyor. Raporun son bölümünde ise 2009 ve 2010 yıllarında Türkiye’de ve dünyada başörtüsü gündemi kronolojik bir sırada aktarılıyor.

Başörtüsü sorunu küreselleşiyor

Sakarya Adalet Girişimi tarafından hazırlanan Başörtüsü Raporu, sorunun dünyadaki yansımalarını da inceliyor. Raporda sorunun küreselleştiğine dikkat çekilerek “Başörtüsü yasağı, 2009 ve 2010 yıllarında sadece Türkiye’de değil dünyanın hemen her yerinde farklı yönleriyle gündeme geldi. Kafkaslar, Ortadoğu ve Afrika’daki baskı rejimlerinde yasaklanmasıyla gündeme gelen Müslüman kadınların tesettürü, Batı ülkelerinde ise peçe, burka, nikap gibi örtünme biçimlerinin kamusal alandaki kullanımına getirilmesi söz konusu olan yasaklarla birlikte anıldı. 11 Eylül sonrası Müslümanlara yönelen ırkçı ve ayrımcı uygulamaların da sıklaştığı bu iki yıl süresince, Almanya’da Merve Şirbini’nin öldürülmesi ve Avusturya’da bir kız öğrencinin örtüsünün başındayken yakılmaya kalkışılması dikkate değer ihlaller olarak kayda geçti.” deniliyor.

Başörtüsü eylemleri 6. yılında da sürüyor

Başörtüsü Platformları’nın son iki yıl süresince eylemlerine devam ettiği hatırlatılan raporda, eylemlerle ilgili olarak “Tüm bu iki yıl boyunca Türkiye Başörtüsü Platformları da sorunla ilgili gündemin temel taşlarından olmaya devam etti. 2009 yılına Kocaeli 194., Sakarya 173., Ankara İnanç Özgürlüğü Platformu 154., Akyazı 102., Van 122., Konya 70. ve Antalya 16. eylemini yaparak girdiler. 2010 yılının sonuna gelindiğinde ise Kocaeli, Sakarya, Ankara, Akyazı ve Konya haftalık eylemlerine devam ederken, Van ve Antalya’da basın açıklamaları aylık olarak yapılmaya başladı, Afyonkarahisar ve Bursa ile ara vermekle birlikte Kütahya da “Başörtüsü direnişi” olarak tanımlanan mücadele pratiğine katılım sağladı.” deniliyor. Raporun tamamınaPlatform Haber adlı internet sitesinden ulaşmak mümkün.

Raporun tamamını indirmek için tıklayın.

***

2009 yılından çarpıcı yasak uygulamaları

 

Başörtüsünden sonra şapka ve bere de yasak

Kocaeli Üniversitesi, Fen – Edebiyat Fakültesi, bina içerisinde kapüşon, şapka, bere vb. giyerek dolaşılmasını resmen yasakladı. (4 Ocak 2009)

Başörtülü mühendis “Kariyer Günleri”e alınmadı

Çukurova Üniversitesi Balcalı Yerleşkesi’nde düzenlenen “Kariyer Günleri ‘09″ etkinliği kapsamında bir konferansa katılmak isteyen bayan mühendis, başörtülü olduğu gerekçesiyle salondan çıkarıldı. (19 Mart 2009)

Başörtülü öğrencileri kampüse aldı diye işinden atıldı

2008’de, TBMM’de 411 milletvekilinin oyuyla kabul edilen ve üniversitelerde başörtüsüne serbestlik getiren anayasa değişikliğinin yapıldığı hafta ODTÜ’de 2 başörtülü öğrenciyi okula başını açtırmadan alan özel güvenlik görevlisi Soner Ercim, kademeli olarak önce temizlik hizmetine kaydırıldı, sonra “maaş kesme” cezasına çarptırıldı ve son olarak da işinden atıldı. (20 Mart 2009)

Başörtülü belediye başkanı mazbatayı perukla alabildi

Seçimleri kazanan Gaziantep’in İslahiye İlçe Belediye Başkanı Malike Uludağ mazbatasını başörtüsünün üzerine peruk takarak aldı. (03 Nisan 2009)

Başörtülü kızı “terörist” gibi çizdiler

İngiltere’de bir vakfın çıkardığı Klic adlı dergide, başörtüsü takan bir Müslüman kız çocuğu “terörist” olarak gösterildi. (05 Nisan 2009)

Başörtüsünü maske saydı ve otobüse almadı

Danimarka’da bir otobüs şöförü, Müslüman bayan yolcunun başörtüsünü “maske” olarak değerlendirdi ve kadını “otobüslerde maske takmak yasaktır” maddesini gerekçe göstererek araçtan indirdi. (06 Nisan 2009)

“Örtü sayesinde erken koca buluyorlar”

Türkan Saylan, Hürriyet’ten Ayşe Arman’a verdiği röportajda “Genç kızlar bu mesele yüzünden üniversiteye gidemiyorlar diye üzüldüğünüz, bunun haksızlık olduğunu düşündüğünüz olmuyor mu?” sorusuna “Asla. O kızları militan yapıyorlar. Ben çok netim bu meselede. Gerçi, o örtü sayesinde erken koca buluyorlar o ayrı.” şeklinde cevap verdi. (18 Nisan 2009)

Başörtülü meclis üyesi istifa etmek zorunda kaldı

İznik Belediye Meclisi’nin tek kadın üyesi olan Zeliha Peşte, belediye meclisi toplantılarına başörtülü katılmasının CHP’li üyelerce verilen önergeyle İçişleri Bakanlığı’na taşınmasının istenmesi üzerine istifa etti. (09 Mayıs 2009)

“Sizin Allah’ınızın kanunları burada geçmez”

Mahkeme Başkanı Hâkime Ayla Kara, boşandığı kocası hakkında açtığı tazminat davasının duruşmasına katılan Naciye Sönmez’in çarşaflı olduğunu görünce önce uyardı, ardından da çarşafını çıkarmasını istedi. İddiaya göre hâkime, Sönmez’e “Atatürk ilke ve kanunlarına göre seni böyle kabul edemem, yargılama başlayamaz… Sizin Allah’ınız ve Allah’ınızın kanunları burada geçmez.” diye bağırdı. (22 Mayıs 2009)

Başörtüsüne karışmayan müdür görevden alındı

Balıkesir’in Ayvalık İlçesi’nde, İlçe Spor Müdürlüğü tarafından düzenlenen krosta ikinci gelen sporcu Nuriye Memiş’in ödülünü almak için kürsüye başörtülü çıkmasından dolayı Garnizon Komutanı’NIN tepkisini çeken İlçe Milli Eğitim Müdürü Latif Korkmaz görevden alındı. (03 Haziran 2009)

Tenis kortunda başörtüsü yasağı

ENKA tesislerinde tenis dersi alan arkadaşlarının tavsiyesi üzerine eşi Ruhi Yılmaz ile tesise başvuran Nurgül Yılmaz, üyelik sürecinde imzalanan sözleşmedeki “Spor alanlarında çağdaş spor kıyafeti giyeceğime; hiçbir siyasi ve politik görüşün propagandasını yapmayacağıma…” maddesi gereğince tesise alınamayacağını öğrendi. (04 Haziran 2009)

“Türban takan, ağır eleştirilere katlanmak zorunda”

Uğur Dündar’a ‘Türban faciası’ başlıklı yalan haberi sebebiyle açılan davada hakim, tazminat talebini reddederken “türban takanın, ağır eleştirilere katlanmak zorunda olduğuna” hükmetti.(04 Haziran 2009)

Başörtüsü yasağı kapıcılık yönetmeliğinde

İzmir’in Konak ilçesi Yağhaneler semtindeki bir apartmanın yöneticisi, ‘kapıcılık hizmet yönetmeliği’ne başörtüsü yasağını da soktu. Başörtüsünü ’siyasi simge’ olarak değerlendiren kadın yönetici, yasağa uyulmaması işten atma gerekçesi saydı. (07 Haziran 2009)

Başörtülülerle, sakallıları taziye evine almadılar

Erzurum 9. Kolordu Komutanlığı bünyesindeki İnşaat Emlak Şubesi’nde sivil memur olarak çalışan ve vefat eden Orhan Çiftçi’nin taziyeye gelen yakınları, askeri lojmandaki taziye evine erkekler sakallı ve kadınlar ise başörtülü oldukları için giremediler. (09 Haziran 2009)

Sünnet cemiyetinde başörtüsü yasağı!

Emekli hakim Nusret Çiçek ve eşi, bir sünnet düğününe katılmak üzere gittikleri Ankara Akıncı 4. Jet Üssü’ne başörtüsü yasağından dolayı alınmadı. (24 Haziran 2009)

Merve Şirbini, mahkemede 16 kez bıçaklanarak öldürüldü

Almanya’nın Dresden kentinde,Merve Şirbini adlı bir kadın, örtüsünden dolayı kendisine ırkçı davranışlarda bulunana Alex Wiens tarafından mahkeme salonunda ve polislerin gözü önünde 16 kez bıçaklanarak öldürüldü. Merve Şirbini öldürüldüğünde 3 aylık hamileydi. (01 Temmuz 2010)

Emine Erdoğan oğlunun yemin törenine katılamadı

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan, Burdur 58. Piyade Er Eğitim Alay Komutanlığı’nda 28 gün bedelli askerlik yapacak oğlu Bilal Erdoğan’ın yemin törenine başörtüsü sorunu çıkma ihtimalinden dolayı katılmadı. (11 Temmuz 2009)

ÖSS’de 21 başörtülü öğrencinin sınavı iptal!

2009 Öğrenci Seçme Sınavı’nda başını açmayan 21 öğrencinin  “kıyafet kurallarına uymadıkları” gerekçesiyle sınavı iptal edildiği ortaya çıktı. (16 Temmuz 2009)

Atatürkçü özel firmadan iş başvurusuna hakaret dolu yanıt

İstanbul’da bir organizasyon şirketine başörtülü fotoğrafını ve CV’sini göndererek müracaat eden Şeyma Engin’e “Sizin gibi başörtüsü, türban, tesettür şeklindeki bez parçalarını dini inançlar ile hiçbir bağlantısı olmamasına rağmen bu şekilde gösteren insanları bünyemizde barındırmıyoruz” yanıtı verildi. (28 Temmuz 2009)

Hayrunnisa Gül için yeni protokol kuralları

Abdullah Gül’ün Cumhurbaşkanı seçilmesinden iki ay sonra, Hayrünnisa Gül’ün başörtüsünden dolayı Genelkurmay tarafından resepsiyon ve törenler için yeni protokol kuralları hazırlandığı ortaya çıktı. (30 Temmuz 2009)

KTÜ’de yasakçılık markete kadar vardı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Uğur Çevik’in eşi Sunay Çevik, başörtülü olduğu gerekçesiyle lojmanlarda sürekli kendilerine güçlük çıkarıldığını, markete ekmek almaya gitmelerinin bile sorun olarak karşılarına getirildiğini söyledi. (18 Ağustos 2009)

Beykoz Belediye meclisinde başörtülü üye sorun oldu

Beykoz Belediyesi AK Parti Meclis Üyesi Neslihan Aydos’un meclis toplantısına başörtüsüyle katılması CHP’li üyelerin sert tepkilerine yol açtı. (07 Eylül 2009)

Başörtülü oynatırsan hükmen yeniksin

İsviçre Basketbol Federasyonu, STV Luzern takımının Sura Al-Shawk adlı oyuncusunun başörtülü oynamasına izin verirse hükmen yenik sayılacağını hükmetti. (09 Eylül 2009)

Genç kızın başörtüsü başında yakıldı

Avusturya’nın Graz Eyaleti’nde bir Müslüman kız öğrencinin başörtüsü, başındayken sınıf arkadaşları iki kız tarafından yakıldı. (01 Ekim 2009)

Başörtüsünün altında bone var diye nikahı kıymadılar

Denizli, Gürpınar’da kadınların başörtüsünün altına taktığı boneyi devrim kanunlarına aykırı olarak bulan CHP’i başkan, beldede boneli kızların fotoğraflarını uygun bulmayarak nikâh kıydırmadı. (06 Ekim 2009)

Ninesi yaşındaki hastayı ‘başörtülü’ diye muayene etmedi

Eskişehir’de Fatma Arduç (69) adlı yaşlı kadın, başörtülü olduğu için aile hekimi tarafından muayene edilmedi. (09 Ekim 2009)

Başörtülü öğrenci Çanakkale gezisi otobüsünden indirildi

Cumhuriyet Gezileri kapsamında Çanakkale gezisine katılan Giresun İHL öğrencisi Demet Özdemir, başörtülü olduğu gerekçesiyle otobüsten indirildi. (14 Ekim 2009)

30 başörtülü kadın sınav salonundan atıldı

Denizli’de Açık İlköğretim sınavına girmek isteyen yaklaşık 30 kadın, başörtülü oldukları gerekçesiyle sınava alınmadı. (16 Kasım 2009)

Aynur Tezcan hayatını kaybetti, şüphe aydınlatılamadı

İstanbul Çapa Tıp Fakültesi Hastanesi’ne getirilen, çarşaflı olduğu için ayrımcılığa uğradığı şüphesi bulunan fakat sebebi netleştirilemeyen acı bir ihmalin kurbanı olan Aynur Tezcan hayatını kaybetti. (17 Kasım 2009)

Ece Nur Özel’e başörtüsü sürgünü

Diyarbakır Yenişehir Hamravat İlköğretim Okulu 6. Sınıf Öğrencisi Ece Nur Özel, başörtülü okula devam ettiği için başka bir okula sürüldü. (19 Kasım 2009)

Başörtülü veli toplantıya alınmadı

Bursa, Kestel’de İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından düzenlenen toplantıya davet edilen Toki İlköğretim Okul Aile Birliği Başkanı Sevda Can, başörtülü olduğu gerekçesi ile toplantıya alınmadı. (02 Aralık 2009)

Kazakistan’da başörtüsü yasağı

Kazakistan’da kız öğrenciler, başörtülü okula gittikler için büyük baskılara maruz kalıyor. Uzun etek giymeleri de yasak olan bu öğrenciler duruma tepkili. (24 Aralık 2009)

‘Burka’ giyen kadının hasta bebeğine bakmadılar

Hollanda’da hasta olan 3 aylık bebeğini acil servise götüren bir Müslüman kadın, “burka giydiği” gerekçesiyle içeri alınmadı. (30 Aralık 2009)

 

2010’dan başörtüsü yasağı uygulamaları

 

Başörtülü misafirler kış soğuğunda dışarı atıldı

Başörtülü ailenin Marmara Üniversitesi Göztepe Kampüsü misafirhanesinde kalmasına izin verilmeyerek, kış ortasında dışarıda bırakıldı. (31 Ocak 2010)

Eşi peçeli diye vatandaşlık vermediler

Fransız hükümeti, ‘Fransız eşine zorla peçe taktırdığını’ iddia ettiği yabancı uyruklu bir kişinin vatandaşlık başvurusunu reddetti. (03 Şubat 2010)

Başörtülü öğrencilere sürgün cezası

İlköğretim 8. sınıf öğrencileri Büşra Ayata ve Sabiha Alaş da başörtülü gittikleri için başka okullara gönderilerek cezalandırıldılar. (05 Mart 2010)

Başörtülü hasta yakınına hakaret iddiası

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde bir öğretim üyesinin 6 aylık bebeği havale geçirince, Çocuk Acil bölümüne gelen Sevda Akçay’a başörtüsünden dolayı hakaret ettiği belirtildi. (23 Mart 2010)

Anaokulu çocukları örtü yasağıyla tanıştı

Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi bünyesinde faaliyet gösteren Oyuncak Müzesi’ne başörtülü oldukları gerekçesiyle alınmadığı ortaya çıktı. (26 Mart 2010)

“İndirimli kart isteyen başını açsın!”

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aziz Kocaoğlu, öğrencilere toplu taşıma indirim kartlarının başörtülü fotoğrafla verilmeyişini savunarak uygulamaya devam kararı aldı. (28 Mart 2010)

Öğrencinin başından peruğunu çekip yere attı

Kadıköy Leman Kaya İlköğretim Okulu’nda YGS’ye giren bir öğrencinin peruğu sınav görevlisi tarafından başından zorla alınarak yere atıldı. (11 Nisan 2010)

İspanya’da başörtülü kıza yasak

İspanya’da 16 yaşındaki Mbaşörtülü öğrenci okul yönetimi tarafından derslere alınmıyor. (19 Nisan 2010)

Fransız kabinesi peçe yasağını onayladı

Fransa’da Bakanlar Kurulu, peçeli çarşafın kamuya açık yerlerde tamamen yasaklanmasına ilişkin yasa tasarısını bugün kabul etti. (19 Mayıs 2010)

Başörtülü olunca mezun töreni de yasak!

Sakarya Üniversitesi şehir stadında düzenlenen mezuniyet törenine başörtülü öğrencileri sokumadı. (21 Haziran 2010)

Çarşaflı hastaya profesör doktordan hakaret!

KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi’nde görev yapan profesör ünvanlı bir doktorun, annesine refakat eden Hacer Çoruhlu isimli bir kadını çarşaflı olduğu için hastane odasından hakaret ederek kovduğu iddia edildi. (22 Haziran 2010)

“Atatürk Cumhuriyeti’nin denizini kirletiyorsun!”

Çeşme’de çocuklarıyla plaja gelen Hatice Şenocak, ‘haşema’ olarak bilinen ve başı da örten özel mayo ile denize girmek isteyince bir subay eşinin “örümcekler, utanmıyor musun denizi kirletmeye, Atatürk Cumhuriyetini kirletiyorsunuz” şeklinde sözlü saldırısına uğradı. (07 Ağustos 2010)

Referandumda başörtüsü yasağı!

Referandum oylaması başlamadan sadece saatler önce sandıkların kurulduğu yerleri kamusal alan ilan eden YSK, başörtülülerin görev yapmasını engelledi. (13 Eylül 2010)

“Tesettürlü adaylar başvurmasın lütfen…”

Bir iş bulma sitesinde yayınlanan ilanda özel bir firmanın “Tesettürlü adaylar veya bay adaylar başvurmasın lütfen..” ibaresi görenleri dikkat çekti. (21 Eylül 2010)

Hitit Üniversitesi yasaktan vazgeçmiyor

Çorum Hitit Üniversitesi’nde bazı bölümlerdeki yasağın devam ettirilmesi tepki çekiyor. (21 Ekim 2010)

Çankaya’ya askerden başörtüsü boykotu!

Çankaya’da Abdullah ve Hayrünnisa Gül’ün ev sahipliği yaptığı resepsiyona Genelkurmay Başkanı Org. Işık Koşaner ve komutanlar katılmadı. (29 Ekim 2010)

Erzincan’da başörtülü konuklar içeri alınmadı

Erzincan’da Valilik tarafından düzenlenen Cumhuriyet resepsiyonuna başörtülü gelen davetliler içeri alınmadı. Adana’da ise komutanlar başörtülü misafirleri görünce salonu terk etti. (29 Ekim 2010)

Başörtülü öğrenciler sınıfa girince hocalar ders işlemedi

Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü’nde üç öğretim üyesi öğrencilerinin derslere başörtülü girmesine tepki olarak sınıfta boş boş oturdu. (29 Ekim 2010)

KPSS’de takı diye başörtüsü çıkarttırdılar

Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) İlahiyat Fakültesi’nde üniversitenin de avukatı olduğu öğrenilen denetçi bayanın KPSS sınavına gelen başörtülülere zorluk çıkardığı ortaya çıktı. (31 Ekim 2010)

Ankara Üniversitesi’nde güvenlikçiler başörtülü öğrencilere saldırdı

Yasağın uygulanmaya devam ettiği Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nde başörtülü öğrenciler ve onları korumaya çalışan arkadaşları özel güvenlik görevlilerinin saldırısına maruz kaldı. (11 Kasım 2010)

Azerbaycan’da başörtüsü yasağı

Azerbaycan Milli Eğitim Bakanı Mısır Merdanov artık hiçbir eğitim kurumunda başörtülü öğrencinin de öğretmenin de olamayacağını açıkladı. (23 Kasım 2010)

Peruğu kulağını göstermedi diye sınavı iptal edildi

Dikey Geçiş Sınavı’na peruk takarak giren Açıköğretim İlahiyat Fakültesi öğrencisi hakkında kulakları görünmediği gerekçesiyle tutulan tutanak neticesinde sınavının iptal edildiği ortaya çıktı. (25 Kasım 2010)

Kuzey Kafkasya’da bir üniversite başörtüsünü yasakladı

Kuzey Kafkasya’nın en büyük üniversitelerinden Pyatigorsk Dil Üniversitesi rektörü Alexander Gorbunov, üniversiteye hicablarıyla ve başörtüleriyle gelen öğrencilerin eğitim hakkını yasakladı. (26 Aralık 2010)